جهان آرا یک فرد نیست، یک نگاه است
انیسه سادات جهانآرا، تهیهکننده سینما در یادداشتی نوشت: خرمشهر هنوز ادامه دارد و جهانآرا نیز. خیلی از محققان و پژوهشگران معتقدند او خیلی زود رفت، اما اثری بر جای گذاشت که تا امروز ادامه دارد. جهانآرا یک فرد نیست؛ یک نوع نگاه است. میگویند او سردار مقاومت خرمشهر است؛ سرداری که وقتی به دست منافقین خرمشهر افتاد و او را از پنجره آویزان کردند تا از طبقهٔ پنجم به پایین پرت کنند، با صورتی آرام و مالامال از اطمینان ایستاد. او مسیر شهادت و مقاومت را برگزیده بود.
علیرغم اختلافنظرهایی که برای هدایت جنگ بین ارتش و سپاه وجود داشت، او نقطهٔ اتصال بود و به فرمان حضرت امام که فرمودند «دست از تفرقه بردارید و یکی شوید» عمل کرد. در درگیریهای منافقین که خواستند بین قومیتها در خرمشهر اختلاف بیندازند، جهانآرا اتحاد را برگزید و در همان راه قدم نهاد. او برای حفظ یکپارچگی ایران جنگید، برای زنده نگه داشتن اسلام و برای رسیدن به حکومت اسلامی ـ تشکیل اولین حکومت اسلامی ـ تلاش کرد.
او معتقد بود این مقاومت نه با اتکا به جنگافزارها که با اتکا به انسان، ایمان و اراده است؛ هرچند جنگافزارها هرچه باشند، اگر اصالت با انسان و اراده باشد، با کمترین امکانات هم بزرگترین حرکات نظامی رقم میخورد. این تفکر که «اگر خرمشهر سقوط کرد، پسش میگیریم» بود؛ او به بچهها میگفت: «ایمانتان به پیروزی حق علیه باطل سقوط نکند.» آنچه در خرمشهر با حضور سرداران سپاه و ارتش و نیروهای مردمی در کوچهپسکوچهها و مسجد جامع شکل گرفت، سرآغاز طرحی بود که محاسبات نظامی جهان را در هم شکست. اینان نشان دادند که صرفاً با امکانات وسیع دشمن نمیتوانند ما را شکست دهند؛ میتوان با تمام جهان جنگید و پیروز شد.
جهانآرا در تیرماه ۱۳۶۰ در یک مصاحبهٔ رادیویی اعلام کرد که آمریکا و غرب جنگهای دیگری علیه ما ترتیب خواهند داد که در آنها هم پیروز میشویم و حرکتهایی علیه ما شکل خواهد گرفت که به نفع حکومت اسلامی ما خواهد بود. آن مصاحبه در حالی انجام شد که خرمشهر سقوط کرده و آبادان در حصر و آتش دشمن بود. جهانآرا میگفت وقتی پیروز شویم، انقلاب بعدی در عراق شکل میگیرد؛ او نگفت «اگر پیروز شدیم» — قاطعانه گفت «پیروز میشویم.» وقتی خرمشهر سقوط کرد، جهانآرا به تکتک بچهها سر میزد؛ از حال و روز روحیهٔ خرابشدهٔ رزمندگان خبر داشت و میگفت: «نگران نباشید، پسش میگیریم.»
او زود پر کشید، اما نوع نگاهش به جنگ و مقاومت هنوز زنده است. جهانآرا را اسطورهٔ مقاومت و متفکر نظامی مینامند، اما او هیچگاه خود را تنها یک نفر نمیدید؛ او همهٔ نیروهای سپاه، ارتش و مردم را با خود میدید و هرگز مردم را رها نکرد. نام او در تاریخ مقاومت ثبت شد؛ هرچند بزرگترین آرزویش گمنامی بود.
و امروز باید ترانهٔ «ممد نبودی» را اینگونه زمزمه کرد:
«ممد نبودی ببینی که تفکر مقاومت شما — همرزمانت غلامعلی رشید، دکتر عباسی، علی هاشمی، فلاحی، فکوری، نامجو و کلاهدوز — امروز سرلوحهٔ جنگی بزرگ و پیروزی عظیم شد و انقلاب و حکومت اسلامی ما سرلوحه و نویدبخش کشورهای اسلامی گشت. با شهادت شما و با خون شما، فرماندهان ارتش و سپاه، هزاران جهانآرا و فلاحی و فکوری و نامجو و کلاهدوز روییدند.»
تفکر مقاومت هنوز زنده و پرقدرت است. «ممد نبودی» ببینی که جنگهای دیگر را هم پیروز شدیم. و خواهی دید که خورشید علم و خرد بار دیگر از ایران طلوع خواهد کرد و جهان در برابر علم و خرد ما سر تعظیم فرود خواهد آورد و تمام تاریکیها را درخواهد نوردید.
ای شهر خرمشهر، ای خاکِ گهرخیز
ای سینهٔ پرآزرت از غصه لبریز
باید ببوسم خاک تو؛ بوسیدنی شد
گلهای خرمشهر من بوییدنی شد
آوای اروند رود بشنو که شعر فتح خواند
نخلت اگر سوزد، برجا ریشه ماند